Domates ve salatalık yılın her ayında markette bulunur, ancak her zaman aynı kalitede değildir. Doğal mevsiminde, güneş altında ve olgunlaşana kadar dalında kalarak yetişen sebzeler hem lezzet hem de besin içeriği bakımından farklı bir noktada durur. Sezon dışı ürünler genellikle erken toplanır, uzun süre depolanır ve yolculuk sırasında olgunlaşır.
Domateste Olgunlaşmanın Etkisi
Domatesin kırmızı rengini veren likopen, güneşte tam olgunlaşan meyvelerde daha yüksek düzeye ulaşır. Likopen güçlü bir antioksidandır ve domates ısıyla işlendiğinde vücut tarafından daha kolay emilir. C vitamini, potasyum ve K vitamini de domatesin öne çıkan bileşenleridir. Dalında olgunlaşan domateste şeker ve asit dengesi oturduğu için tat daha dolgundur; böylece tuz ya da sos eklemeye ihtiyaç azalır. Seçerken rengi homojen, sapı taze ve kokusu belirgin olanları tercih edin. Sert, soluk ve kokusuz domates genellikle erken toplanmıştır.
Salatalığın Su ve Lif Katkısı
Salatalığın yaklaşık yüzde doksan beşi sudur. Bu yüzden sıcak aylarda sıvı alımını desteklemenin kolay yollarından biridir. Az kalori içerir, kabuğunda lif ve K vitamini bulunur. Kabuğu temizce yıkanıp soyulmadan yenirse lif ve mineral alımı artar. Sezonunda yetişen salatalık çıtırdar, acılığı azdır ve tohumları iri değildir. Üzeri parlak, sert ve ucu sarkmayan olanlar tazedir. Sürekli bükülebilen yumuşak salatalık ise bekletilmiş demektir.
Saklama ve Tüketim İpuçları
Domatesi buzdolabına koymak aroma bileşenlerini zayıflatır ve dokusunu bozar. Tam olgunlaşana dek oda sıcaklığında, sapı aşağı gelecek şekilde bekletin; olgunlaşınca birkaç gün içinde tüketin. Salatalık ise buzdolabının sebze bölmesinde, kuru bir kağıt havluyla sarılı durursa daha uzun taze kalır. Domatesi zeytinyağıyla birlikte yemek, likopen gibi yağda çözünen bileşenlerin emilimine yardımcı olur. Salatalığı yoğurtla, domatesi ise tam tahıllı ekmek ve peynirle dengeleyerek doyurucu öğünler hazırlayabilirsiniz. Fazla gelen domatesi salça, közleme ya da dondurma yoluyla değerlendirmek mümkündür.
Böbrek hastalığı gibi potasyum kısıtlaması gerektiren bir durumunuz varsa ya da özel bir diyet uyguluyorsanız, tüketim miktarını bir diyetisyen veya hekimle konuşarak belirlemek doğru olur. Genel olarak mevsiminde, yakın bölgeden ve olgunlaşmış alınan sebzeler sofranın en kolay ve verimli parçasıdır.